kFINtesencja tego, co fińskie - strona o Finlandii i języku fińskim


 

Start Kompendium Kuchnia fińska Przepisy wielkanocne
sobota, 02 sierpnia 2014
Przepisy wielkanocne PDF Drukuj Email
Wpisany przez sirkka   
Poniedziałek, 02 Maj 2005 13:34
Kurczak Kurczak Kurczak Kurczak Kurczak Kurczak

Wielkanoc w Finlandii to mieszanina wpływów zachodnich (szwedzkich, katolickich i protestanckich) oraz wschodnich (prawosławnych i rosyjskich). Wpływ tych dwóch różnych kultur jest najlepiej widoczny w tradycyjnych potrawach podawanych w okresie Wielkiejnocy.


PRZYSTAWKI I DODATKI


Fiński chleb wielkanocny

  • 2 paczki suchych drożdzy
  • 1/4 szklanki ciepłej wody
  • 3 szklanki ciepłego mleka
  • 7 - 7,5 szklanki mąki pszennej
  • 4 żółtka
  • szklanka cukru
  • łyżeczka soli
  • 2 łyżeczki kardamonu
  • 3 łyżki posiekanej kandyzowanej skórki pomarańczowej
  • łyżka startej skórki cytrynowej
  • 1/2 szklanki posiekanych rodzynek i tyle samo posiekanych migdałów
  • szklanka stopionego masła
Lukier:
2 szklanki cukru-pudru, około 4 łyżki zimnej wody, trochę zapachu migdałowego (wszystko należy zmieszać)

Drożdże rozpuszczamy w ciepłej wodzie i dolewamy do nich 2 szklanki mleka. Wsypujemy 2 szklanki mąki i wszystko dokładnie mieszamy, a następnie przykrywamy i odstawiamy do wyrośnięcia w ciepłe miejsce (ok. 45min).

W międzyczasie ubijamy żółtka i cukier do momentu, aż żółtka nabiorą jasno-żółtego koloru. Dodajemy je do mąki z drożdżami, mieszamy i wsypujemy sól, kardamon, skórkę pomarańczową i cytrynową, rodzynki oraz migdały. Wszystko dokładnie mieszamy, dodajemy szklankę mleka i roztopione (ale chłodne) masło i zaczynamy dosypywać mąkę do momentu, aż ciasto będzie odchodzić od formy. Ciasto wyjmujemy z miski i przekładamy na stolnicę/stół oprószony mąką i ugniatamy, a następnie przekładamy do miski, przykrywamy i odstawiamy na 1h do wyrośnięcia.

Formę do pieczenia smarujemy masłem i posypujemy cukrem. Wypełniamy ją do połowy ciastem i ponownie odstawiamy na chwilę do wyrośnięcia. Pieczemy w 170 stopniach przez godzinę lub do momentu, gdy ciasto zrobi się brązowawe. Wystudzone ciasto wyjmujemy z formy i dekorujemy lukrem.



Sklarowane masło

Masło należy pociąć w kawałki i włożyć do małego rondelka. Rondelek stawiamy na mały ogień i czekamy, aż masło się całkowicie rozpuści (nie mieszamy). Kiedy na dnie osiądzie mleko, wolno zlewamy masło do innego pojemnika (bez mleka) i odstawiamy do ostudzenia. Przy pomocy takiego masła można smażyć potrawy w wyższej temperaturze bez obawy, że się szybko przypali.



Sos czosnkowy

Składniki:

  • 4 ząbki czosnku
  • 2 szalotki lub 1 cebula
  • 200 ml rosołu wołowego
  • 200ml śmietanki
  • gałązka świeżego tymianku
  • biały pieprz
  • masło
Siekamy czosnek i cebule i szklimy je na maśle. Dodajemy rosół i tymianek i gotujemy do momentu, aż rosół wygotuje się o 1/3 objętości. Odcedzamy rosół, dodajemy śmietankę i gotujemy sos do momentu, aż zrobi się gęsty. Przyprawiamy pieprzem i na sam koniec dodajemy kawałek masła, żeby sos się błyszczał.



Pieczone ziemniaki

Składniki: Pieczone ziemniaki
Obieramy ziemniaki, nacinamy prawie do końca, ale w taki sposób, aby ziemniak nadal był cały.

Nacinamy ziemniaki w ten sposób

Ziemniaki umieść w natłuszczonej formie, posmaruj roztopionum sklarowanym masłem i przypraw solą i pieprzem. Piecz w 225 *C przez 1/2 godziny. Następnie wyjmij ziemniaki, ponownie posmaruj masłem i posyp startym serem, piecz przez następne 15-20 min do momentu aż będą złociste i miękkie.



Sałatka ogórkowa

Składniki:

  • 1 ogórek
  • sól
  • 7 łyżek soku z cytryny
  • 7 łyżek wody
  • 2-3 łyżki cukru
  • biały lub czarny pieprz
  • 2 łyżki posiekanego koperku
Pokrój ogórka w cienkie plasterki (jeśli skóra jest zbyt gruba, ogórka trzeba obrać,'), posól i odstaw na 1-2 godziny, żeby odciekł z niego sos. Połącz sok z cytryny z wodą, cukrem, pieprzem i odrobiną soli i wymieszaj dokładnie, żeby cukier się rozpuścił. Odcedź sok z ogórka, plasterki połącz z sokiem z przyprawami i odstaw na chwilę. Przed podaniem dodaj koperek.



Piklowane buraczki

Składniki:

  • 150 ml białego octu winnego
  • 150 ml wody
  • 100 g cukru
  • 1 łyżeczka soli
  • czarny pieprz
  • ok.225 g ugotowanych, obranych i pokrojonych w cienkie plasterki małych buraczków
  • kilka goździków (ewentualnie)
Ocet, wodę, cukier, sól i pieprz zagotuj, a następnie gotuj na małym ogniu przez 2 minuty. Plasterki buraka ułóż w słoiku i zalej dość gorącą marynatą (można dodać kilka goździków). Buraki należy marynować min. 24 godziny (max. 3 tygodnie) zanim zostaną podane na stół.


DANIA GŁÓWNE


Zupa z kurek

  • ok. 500 g kurek (świeżych lub mrożonych)
  • 1,3 l rosołu wołowego
  • 1 marchewka (+ inne warzywa wg. uznania, np. seler, pietruszka, por)
  • mała cebula
  • masło
  • 3 łyżki mąki
  • czarny pieprz
  • 150 ml śmietany
Kurki należy delikatnie wyczyścić i odciąć nóżki od kapeluszy. Marchewki obieramy i kroimy w talarki, tak samo postępujemy z innymi warzywami, których ew. używamy. Rosół zagotowujemy, dodajemy nóżki kurek i marchewkę (+ inne warzywa) i gotujemy bez przykrywki dopóki część rosołu nie wyparuje (musi zostać ok 1 l.) Cebulę drobno szatkujemy i szklimy na maśle, a kapelusze grzybów podsmażamy na drugiej patelni. Do grzybów dodajemy cebulę i odrobinę masła i smażymy przez chwilę. Posypujemy je po wierzchu mąką i mieszamy dopóki mąka całkowicie nie rozpuści się w maśle. Masę grzybową przekładamy do rondelka, zalewamy ją gorącym, przecedzonym rosołem i gotujemy przez 5-10 minut mieszając od czasu do czasu. Przyprawiamy pieprzem, dodajemy śmietankę i mieszamy. Zupę podaje się na gorąco z tostami z chleba razowego z dodatkiem masłem.



Pieczony udziec jagnięcy - lammaspaisti

Składniki:
  • Około 2 kg udźca jagnięcego
  • sól
  • czarny pieprz
  • sklarowane masło
  • kilka cebul i marchewek
  • parę ząbków czosnku
  • 1/2 l wody
Udziec jagnięcy
Najpierw należy obrać cebule i marchewki i pokroić je w kawałki. Następnie układamy je w naczyniu z niewielką ilością masła, podpiekamy, aż zrobią się brązowe i przekładamy na dno żaroodpornego naczynia. Dodajemy obrane ząbki czosnku i wodę. Nad żaroodporny pojemnik wstawiamy ruszt, na niego kładziemy udziec jagnięcy, który uprzednio przyprawiliśmy solą i pieprzem i posmarowaliśmy masłem –sok z mięsa będzie skapywał do pojemnika z warzywami.

Najpierw pieczemy mięso przez 15 minut w 175 *C, potem smarujemy je masłem i redukujemy temperaturę do 100 -150 *C i pieczemy dalej, cały czas polewając mięso wytapiającym się sokiem. Mięso będzie gotowe, jeśli po nadkrojeniu ze środka będzie wypływała jasna ciecz zamiast krwi (jeśli macie termometr do mięs, mięso będzie gotowe kiedy temperatura osiągnie 70 -72 *C).

Gorący udziec owińcie folią aluminiową i odłóżcie na 15 - 30 minut. Mięso można podawać z sosem czosnkowym, pieczonymi ziemniakami, brukselką i młodą marchewką z dodatkiem masła i miodu.

Podawanie wielkanocnej owcy, symbolu ofiarnej śmierci Chrystusa dla ludu chrześcijańskiego, staje się coraz bardziej popularne. Tradycyjne udo jagnięce podawane z czosnkiem i ziołami może być zastąpione daniami z inną formą jagnięciny. Poza pieczoną jagnięciną podać można różne gatunki mięs (np. z kurczaka) duszone z warzywami, pasztety, galarety mięsne czy też mięsa na zimno, jak i wariacje potraw z jajkami.


DANIA RYBNE

Na fińskim stole wielkanocnym często goszczą dania rybne - wędzony łosoś, gravlax, dania śledziowe, kawior. Na południowym-wschodzie podaje się też pierogi karelskie.


Talerz ryb i śledzi

Składniki:
  • Cienkie plasterki wędzonego łososia lub gravlaxa
  • filety wędzonego śledzia
  • kawior
  • 1-2 filety z matjasa
Do przybrania:
  • sałata
  • ćwiartki cytryny
  • ćwiartki jajek na twardo
  • cienko pokrojona czerwona cebula
  • piklowane buraki i ogórki
  • śmietana, majonez
  • świeży koperek, natka pietruszki
Talerz ryb
Generalnie nie ma jednej metody na podanie tego dania: można np. przybrać je gałązkami koperku, ćwiartkami cytryny, cienkimi plasterkami cebuli, ogórkiem lub burakiem pokrojonym w małe kostki, śmietaną, kawiorem itp. – inwencja zależy od osoby przygotowującej. Podaje się je jako hors d'aeuvre z zimną wódką.

Bazą pod danie są filety z Matjasa i wędzonego śledzia, które należy pokroić na centymetrowe kawałki. Można je podać m.in.:
1. mieszamy kawałki Matjasa z sosem zrobionym ze śmietany i/lub majonezu, doprawionego odrobiną musztardy, posiekanego koperku, pieprzu, soli i odrobiną soku z cytryny
2. można również posiekać kilka kawałków wędzonego łososia lub gravlaxa i zmieszać z posiekaną czerwoną cebulą i kwaśną śmietanką.

Kawior można zmieszać z cebulą i śmietaną lub serwować sam lub jako przybranie na wierzchu jajek.



Gravlax

Składniki:
  • filety łososia ze skórą
  • sól morska (3-4 łyżki na 1 kg łososia)
  • cukier (4 łyżki na 1 kg łososia)
  • duży pęczek koperku
Gravlax
Gravlax Łosoś musi być koniecznie świeży i schłodzony. Filety z łososia połóż na dużym kawałku papieru skórą do dołu, sprawdź, czy wszystkie ości są wyjęte.
Gravlax Posyp filet solą i cukrem
Gravlax Ułóż całe gałązki koperku na filecie (twardsze końcówki należy zmiażdzyć –absolutnie nie należy używać posiekanego koperku, bo później trudno będzie go zdjąć z filetu)
Gravlax Filety dokładnie owiń papierem i folią i ułóż w głębokim naczyniu. Wstaw do lodówki na 12-24 godziny, ale nie dłużej niż na 2 dni. Im dłu żej trzymamy łososia z przyprawami, tym bardziej słony się będzie robił. Następnie odwiń łososia z papieru, zdejmij koperek i delikatnie oczyść filety z resztek soli i cukru. Potnij rybe w cienkie plasterki wzdłuż skóry. Łososia podawaj z dużą ilością siekanego koperku i z kawałkami cytryny lub na kromkach pszennego/razowego chleba przybranego sałatą, majonezem lub creme fraîche, cytryną, koperkiem, krewetkami itp.

CIASTA I DESERY

Starodawnym daniem wielkanoncym nadal jadanym w Finlandii jest mämmi. Ta potrawa ze słodu jadana była w Wielki Piątek, kiedy gotowanie było zabronione, zaś dzisiaj je się ją głównie jako deser.

Jednakże najlepiej znanymi deserami są potrawy pochodzenia rosyjskiego: paskha - słodki, serowy deser jadany na kulichu - słodkim, drożdżowym cieście.


Kulich / Kulichi

Traditional Russian Easter cake Kulich is a traditional Russian Easter dish, popular also among the Finnish Orthodox people. This is an authentic recipe of my great-grandmother Yefrosinia. Składniki:
  • 400 ml pełnego mleka
  • 50 g świeżych drożdży
  • 1,2 kg mąki pszennej
  • 400 ml cukru
  • 300 g masła
  • około 8-10 żółtek
  • około 5-7 białek
  • 2 łyżeczki cukru waniliowego
  • 200 g migdałów + kilka do przybrania
  • łyżka wódki
  • 1g szafranu
  • 1/2 łyżeczki soli
Kulich
Wymieszaj szafran i wódkę i odstaw na chwilę. W tym czasie sparz, obierz i zetrzyj migdały, a drożdże rozpuść w ciepłym mleku. Dodaj 400ml mąki, wymieszaj i odstaw w ciepłe miejsce. Ubij żółtka, cukier i cukier waniliowy aż mikstura stanie się jasna i puszysta. Białka ubij z dodatkiem soli aż będą sztywne.

Kulich Po ok. 1/2h do ciasta dodaj sól, żółtka i białka oraz wódkę z szafranem, starte migdały i miękkie masło. Do tego dodaj trochę mąki (ciasto nie może być ani za rzadkie, ani za gęste).
Kulich Wysoką (15-20 cm,'), cylindryczną formę do pieczenia wyłóż papierem do pieczenia. Jeśli nie masz takiej formy, możesz użyć innej formy (np. do sufletu) i wyłożyć ją papierem tak, aby wystawał wysoko ponad krawędzie formy (jak na zdjeciu).
Kulich Wypełnij 1/4 formy ciastem i pozwól mu wyrosnąć, aż wypełni 3/4 formy. Powierzchnię przybierz zblanszowanymi migdałami, posmaruj roztrzepanym jajkiem i piecz w 200 *C przez około godzinę. Jeśli w trakcie pieczenia wierzch ciasta będzie robił się zbyt szybko ciemny, przykryj go kawałkiem folii. Po ok. godzinie sprawdź ciasto patyczkiem –jeśli jest suchy, ciasto jest upieczone.
Po upieczeniu kulich musi wystygnąć w formie. Potem wystarczy go delikatnie wyjąć z formy i ostrożnie pokroić tak jak na zdjęciach poniżej. Każdy kawałek podajemy posmarowany paschą.

Porcjowanie kulicha

Kulich Odcinamy wierzchołek
Kulich Kroimy ciasto w plastry
Kulich Kulich Każdy plaster kroimy na 4 trójkątne kawałki


Wielkanocna pascha - Paasispasha

Pascha, tak jak i kulich, to tradycyjna rosyjka potrawa wielkanocna, zaadoptowana w Finlandii. Jest to słodki deser z sera, żółtek, cukru, masła i śmietany z dodatkiem wanilii. Czasem do paschy dodaje się czekoladę, rodzynki, orzechy, owoce kandyzowane lub skórki cytrusowe, jednak autentyczna pascha nie zawiera tych dodatków. paschę je się rozsmarowaną na kromce kulicha.

Składniki:
  • 500 g sera białego (trzykrotnie mielonego lub specjalnego do serników)
  • 2 żółtka
  • 200 g curku
  • 4 łyżeczki cukru waniliowego
  • 200 g masła
Jeśli ser jest zbyt mokry, należy go na noc przełożyć do bawełnianej miseczki i powiesić nad zlewozmywakiem, żeby nadmiar wody wyciekł. Następnego dnia należy zmieszać żółtka, cukier i cukier waniliowy z serem. Rozpuszczone i wystudzone masło dodajemy do masy serowej (ew. można dodać trochę ubitej śmietany).

Następnie formę do paschy wypełniamy gazą, przekładamy masę serową, przykrywamy to kawałkiem gazy, obciążamy deską i jakimś średnio ciężkim przedmiotem (zamiast formy do paschy można użyć jakiegoś innego pojemnika, np.sitka). Wstawiamy paschę na noc do lodówki tak, aby zbędny płyn wyciekł do miski pod formą. Gotową paschę podaje się rozsmarowaną na kawałku kulich’a. Pascha ta różni się nieco od tej znanej z naszych stołów –polska pascha podawana jest z dodatkami suszonych owoców, a podaje się ją na talerzu jako odrębny deser.
Pascha na kawałku kulich’a
Pascha na kawałku kulich’a





Przepisy pochodzą z:
Marianna's Nordic Territory (nr. 2, 3, 4, 7, 8, 9, 10, 11, 12)
A Little Scandinavian Cookbook – Janet Laurence (nr. 5, 6)

Zdjęcia pochodzą ze strony Marianna's Nordic Territory

Zmieniony: Wtorek, 25 Marzec 2008 18:56
 

Forum Forum
linki fińskie Linki
Pogoda w Finlandii Pogoda w Finlandii
Typowanie fińskich skoków Typowanie skoków
Słownik polsko-fiński Słownik polsko-fiński

O Aurinko O nas
Kontakt Kontakt

 

Copyright © 2014 Aurinko - Finlandia i język fiński
aurinko.net.pl | Kontakt | Forum | Mapa witryny