kFINtesencja tego, co fińskie - strona o Finlandii i języku fińskim


 

Start Finlandia Wiadomości ogólne
niedziela, 28 lutego 2010
Wiadomości ogólne o Finlandii PDF Drukuj Email
Wpisany przez szpieg   
Czwartek, 28 Kwiecień 2005 14:36

Najważniejsze fakty o Finlandii:

Powierzchnia: 338 145 km2 (w tym: 10% wody, 69% lasów)
Najwyższy szczyt: Haltia (1324 m n.p.m.)
Najdłuższa rzeka: Kemi - 483 km
Największe jezioro: Saimaa - 4400 km2
Obszary wodne: 187 888 jezior, 5 100 wodospadów, 179 584 wysp
Finlandia leży w Europie północnej, pomiędzy 60 a 70 równoleżnikiem szerokości geograficznej północnej. Graniczy ze Szwecją na zachodzie, Norwegią na północy, Rosją na wchodzie i południu oraz z Estonią - poprzez Zatokę Fińską. Większa część powierzchnii kraju to pofałdowany płaskowyż, zbudowany ze zerodowanego podłoża skalnego i pokryty północnym lasem co w sumie tworzy krajobraz urozmaicony zalesionymi pagórkami i licznymi powierzchniami wodnymi. Krajobraz najbardziej na północ wysuniętej części kraju - fińskiej Laponii, kształtują wysokie wzgórza o łagodnych szczytach.
Charakterystyczną cechą krajobrazu Finlandii są niezliczone jeziora i inne zbiorniki wodne usiane wysepkami. Zajmują one ok. 10% terytorium kraju. Główny archipelag, wyspy Alandskie, tworzący samodzielnie rządzoną prowincję, rozciąga się wzdłuż południowo-zachodniego wybrzeża kraju, natomiast na wschodzie leży region z największym pojezierzem, z centralnie położonym jeziorem Saimaa.
369 KB
Mapa Finlandii 2,5 MB

Ludność:

5 236 tys. mieszkańców (2004 r.)
Gęstość zaludnienia: 17 osób/km2
Skład etniczny: Finowie 93,6%; Szwedzi 6,0%; inni 0,4%
Oficjalne języki: fiński i szwedzki

Język fiński należy do rodziny języków ugro-fińskich, z której najważniejszymi są, z jednej strony fiński i estoński, z drugiej zaś węgierski. Językami urzędowymi w Finlandii są fiński i szwedzki, którym - jako językiem rodzimym - mówi ok. 6% ludności.
Innym językiem mniejszościowym jest sami, którym mówią Samowie mieszkający w Laponii.
Status języka szwedzkiego jako języka urzędowego sięga korzeniami czasów, kiedy to Finlandia należała do królestwa Szwecji - od początków trzynastego wieku do roku 1809. W 1996 roku w Finlandii zamieszkiwało na stałe 74 tys. obcokrajowców wywodzących się głównie z Rosji, Estonii i Szwecji.

Wyznanie: 88% Luteranie, 10% Ateiści, inni 2%
Od 1923 roku obowiązuje w Finlandii całkowita wolność praktyki religijnej. Dominującym wyznaniem jest kościół ewangelicko-augsburski, w którego obrządku zostało ochrzczonych 88% ludności. Jedynie 1% ludności należy do fińskiego kościoła prawosławnego. Oba obrządki mają status kościołów państwowych.


Stolica:

Helsinki - 559 046 mieszkańców (31.12.2004 r.)
Inne miasta: Espoo (227 472,'), Tampere (202 932,'), Vantaa (185 429,'), Turku (174 824,'), Oulu (127 226,'), Lahti (98 281,'), Kuopio (90 518,'), Jyväskylä (83 582,'), Pori (76 152,'), Lappenranta (58 982,'), Joensuu (57 558,'), Vaasa (57 030)
Helsinki zostały założone w 1550 roku, przez króla szwedzkiego Gustawa I Wazę, kiedy to Finlandia była częścią Szwecji. W 1918 r. miasto stało się stolicą niepodległej Finlandii. Helsinki położone są w południowej części kraju, nad Zatoką Fińską. Są miastem przemysłowym i handlowym, a zarazem, ośrodkiem kulturalno-naukowym, siedzibą placówek bbadawczych oraz szkół wyższych.


Najważniejsze wydarzenia z historii Finlandii:

1155 - do Finlandii przybywają ze Szwecji pierwsi misjonarze. Finlandia wchodzi w skład Królestwa Szwecji.
1809 - Szwecja przekazuje Finlandię Rosji. Car nadaje Finlandii status częściowo autonomicznego wielkiego księstwa, którym rządzi gubernator generalny, reprezentujący cara jako monarchę konstytucyjnego.
1917 - 6 grudnia Finlandia ogłasza niepodległość. Nowe państwo zostaje w pierwszej kolejności uznane przez Związek Radziecki, następnie przez Francję, Niemcy i Szwecję.
1919 - przyjęcie do dzisiaj obowiązującej konstytucji. Finlandia staje się republiką, rządzoną przez prezydenta jako głowę państwa.
(1939 - 1940) - Związek Radziecki atakuje Finlandię. Rozpoczyna się wojna zimowa.
(1941 - 1944) - walki pomiędzy wojskami fińskimi a radzieckimi w kampanii zwanej kontynuowaną. Zmasowana ofensywa radziecka latem 1944 roku wymusza na Finach zwrócenie się o rozejm. Część terytorium państwa zostaje oddana Związkowi Radzieckiemu, ale cały kraj nigdy nie był okupowany oraz zachował swą niepodlegość i suwerenność.
1955 - Finlandia wstępuje do Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz do Rady Nordyckiej.
1995 - Finlandia staje się członkiej Unii Europejskiej.


Ustrój polityczny:

Głową państwa jest prezydent Republiki, wybierany na sześcioletnią kadencję. Ta sama osoba może zostać powtórnie wybrana jeden raz. Obecnie Prezydentem Finlandii jest Tarja Halonen. Prezydent dzieli się władzą z parlamentem (Eduskunta,'), złożonym z dwustu członków, wybieranych w wyborach powszechnych, co cztery lata.


Hymn fiński:
Autorem słów Hymnu fińskiego jest Johan Ludvig Runeberg. Muzykę napisał Fredrik Pacius. Utwór został pierwszy raz wykonany w 1848 roku, 13 maja.
J.L. Runeberg, dyrektor Porvoo (Borga) Lyceum, napisał oryginalny tekst po szwedzku, Vart land (Nasza Ziemia,'), dwa lata wcześniej. Wiersz został opublikowany jesienią 1846 roku, jako prolog do 'Fänrik Stals sägner' zbioru 35 bohaterskich opowiadań osadzonych w czasie wojny w latach 1808-09. Mówi się, iż inspiracją do napisania 'Vart land' był węgierski hymn narodowy (z 1836 r. -'Szózat', którego autorem był Mihaly Vörösmarty). Dzięki treściom idealistycznym zawartym w 'Fänrik Stals sägner' i 'Vart land', Runeberg stał się w oczach Finów poetą narodowym.

'Vart land' szybko spotkało się z aprobatą Finów, w szczególności po tym jak Paavo Cajander opublikował przetłumaczoną na język fiński wersję (Maamme) pod koniec dziewiętnastego wieku.

Słowa Hymnu:
Maamme
Oi maamme, Suomi, synnyinmaa!
Soi sana kultainen!
Ei laaksoa, ei kukkulaa,
ei vettä rantaa rakkaampaa
kuin kotimaa tää pohjoinen.
Maa kallis isien.

Sun kukoistukses kuorestaan
kerrankin puhkeaa;
viel' lempemme saa nousemaan
sun toivos, riemus loistossaan,
ja kerran laulus, synnyinmaa
korkeemman kaiun saa.
Vart land
Vart land, vart land, vart fosterland,
ljud högt, o dyra ord!
Ej lyfts en höjd mot himlens rand,
ej sänks en dal, ej sköljs en strand,
mer älskad än var bygd i nord,
än vara fäders jord!

Din blomning , sluten än i knopp,
Skall mogna ur sitt tvang;
Se, ur var kärlek skall ga opp
Ditt ljus, din glans, din fröjd, ditt hopp.
Och högre klinga skall en gang
Var fosterländska sang.
Our Land
Our land, our land, our fatherland,
Sound loud, O name of worth!
No mount that meets the heaven's band.
No hidden vale, no wavewashed strand.
Is loved, as is our native North. Our own forefathers' earth.

Thy blossom, in the bud laid low,
Yet ripened shall upspring.
See! From our love once more shall grow
Thy light, thy joy, thy hope, thy glow!
And clearer yet one day shall ring The song our land shall sing.
Zmieniony: Czwartek, 16 Lipiec 2009 20:17
 

Forum Forum
linki fińskie Linki
Pogoda w Finlandii Pogoda w Finlandii
Typowanie fińskich skoków Typowanie skoków
Słownik polsko-fiński Słownik polsko-fiński

O Aurinko O nas
Kontakt Kontakt

 

Copyright © 2010 Aurinko - Finlandia i język fiński
aurinko.net.pl | Kontakt | Forum | Mapa witryny