Poniżej znajdziecie przepisy bożonarodzeniowe, które urozmaicić mogą polskie stoły wigilijne. Zachęcamy do wypróbowania :)
Wigilia i Boże Narodzenie
Dania główne
Dodatki do dań Napoje
Ciasteczka i inne słodkości
Joulukinkku (Świąteczna szynka)  Joulukinkku to najważniejsze danie na świątecznym stole. Jej przygotowanie zajmuje sporo czasu, ale rezultat jest wart całego tego zachodu.
- 1 surowa szynka 4-6 kg
- żółtko
- 2 łyżki stołowe musztardy
- łyżka curku (najlepiej brązowego)
- 2 łyżki bułki tartej
Szynkę włóżcie do naczynia skórą do góry i wstawcie do piekarnika; trudno określić jest precyzyjnie czas pieczenia, ale jeśli użyjecie termometru do pieczenia (wetknijcie go w najchudszy kawałek szynki, byleby nie dotykał kości) i osiągnie on 77 °C, mięso jest gotowe (piekarnik powinien być wtedy nagrzany do 160°C).
Kiedy szynka jest upieczona, wyjmijcie ją z piekarnika i odczekajcie chwilę, aż się trochę przestudzi. Usuńcie skórę i tyle tłuszczu, ile chcecie. Zmieszajcie żółtko i musztardę i posmarujcie nimi szynkę. Bułkę połączcie z cukrem i posypcie szynkę po wierzchu. Wstawcie ponownie do piekarnika nagrzanego do 225 °C na 10 min lub do momentu, aż szynka się zezłoci. Powierzchnię szynki można potem udekorować goździkami.
Riisipuuro (Owsianka ryżowa)
- 300 ml wody
- 150 ml ryżu (najlepiej krótkoziarnistego)
- 700 ml tłustego mleka
- 1/2 łyżeczki soli
Do gotującej się wody wrzucamy ryż i zagotowujemy; dodajemy mleko i ponownie zagotowujemy, a następnie na wolnym ogniu gotujemy wszystko przez ok. 40 minut. UWAGA: trzeba często mieszać, żeby się nie przypaliło. Potem dodajemy soli, ew. trochę masła. „Owsiankę” możemy podawać z odrobiną masła i cukru, cynamonem i ew. z dodatkiem mleka. Tradycyjnie w Boże Narodzenie do owsianki dodawany jest jeden migdał – kto na niego trafi, ten będzie miał przez cały następny rok szczęście.
Perunasoselaatikko (zapiekanka z ziemniaków) Tą zapiekankę je się na święta razem z szynką, gotowanym groszkiem, gotowanymi suszonymi śliwkami i marynowanymi burakami.
- 1 kg ziemniaków
- 1/2 l wody
- 50 ml mąki
- 500 ml mleka
- sól
- 50-100 ml melasy
- trochę masła
- łyżeczka gałki muszkatołowej
1. Umyj i obierz i ugotuj ziemniaki.
2. Odlej wodę, odparuj ziemniaki i zgnieć je na puszystą masę. Do ciepłej masy dodaj masło i mąkę. Dodawaj mleko i mieszaj masę dopóki nie zacznie być lekko płynna.
3. Naczynie przykryj i odstaw w ciepłe miejsce na kilka godzin. Następnie dodaj soli i imbiru, ew. gałki muszkatołowej.
4. Masę przełóż do natłuszczonego naczynia.
5. Piecz w 150 'C do momentu aż zapiekanka zrobi się złoto-brązowa. Podawaj na gorąco.
Lanttulaatikko (zapiekanka z brukwi) - 1-2 duże brukwie
- sól
- 2 łyżki masła
- mleko
- biały pieprz
- cukier
- 1 jajko
- bułka tarta
- 1dl ciemnego syropu
Obierz brukwie, pokrój w małe kostki i ugotuj w małej ilości wody doprawionej solą. Gdy brukiew będzie miękka zgnieć ją dobrze, dodaj bułkę tartą i cały czas mieszając dodawaj stopniowo mleko. Na końcu dodaj jajko i dopraw do smaku. Masę przełóż do natłuszczonej formy, posyp bułką tartą i połóż kilka kawałków masła; piecz w 200°C przez ok.40 minut. Wspaniale smakuje z szynką i wieprzowiną. Wg smaku można doprawić imbirem i białym pieprzem.
Porkkanalaatikko (zapiekanka z marchewki) - 1 1/2 marchewki
- 3 łyżeczki soli
- łyżka cukru
- 2 1/2dl ryżu
- 5dl mleka
- 1-2 jajka
- bułka tarta
Ugotuj ryż najpierw w wodzie, a potem dodaj mleka i gotuj na wolnym ogniu aż ryż będzie miękki; ostudź. Marchewki obierz i zetrzyj, dodaj przyprawy i ubite jajko. Marchewki dodaj do ryżu, przełóż masę do natłuszczonego naczynia, posyp bułką tartą i połóż kawałeczki masła na wierzchu. Piecz w 200°C przez 40 min. Podawaj z joulukinkku.
Pokusa Janssona 
- duża cebula
- ok. 700 gram ziemniaków
- puszka anchois (125 gram)
- szklanka śmietanki (min. 18%)
- szczypta białego pieprzu
- ok. 80 gram masła
Cebulę obierz a następnie drobno posiekaj i zeszklij na maśle. Ziemniaki obierz i potnij na paseczki o wymiarach 5x5 mm, a następnie przepłucz je pod wodą (aby usunąć nadmiar skrobii) i osusz. Otwórz puszkę z anchois - rybki odcedź od płynu, ale nie wylewaj go - przyda się za chwilę. Formę do zapiekania natłuszcz; połowę ziemniaków wyłóż na dno naczynia, na to połóż anchois, cebulę i zakończ pozostałymi ziemniakami. Połowę śmietanki wymieszaj z dwoma łyżkami sosu z anchois oraz szczyptą białego pieprzu i wylej to na warstwę ziemniaków. Na sam koniec połóż kilka kleksów z masła, przykryj folią aluminiową i wstaw do piekarnika nagrzanego do 200 stopni na ok. 30-35 minut.  Po ok. 35 minutach wyjmij zapiekankę i sprawdź jej stan - jeśli jest zbyt sucha, polej ją pozostałą śmietanką; jeśli uważasz, że jej wilgotność jest w porządku (konsystencja nie może być zbyt wilgotna i rozlewająca się) nie dodawaj śmietanki; niezależnie od tego, co zdecydujesz, wstaw Pokusę na kolejne 30 min. do piekarnika, tym razem bez folii aluminiowej (wierzch musi się lekko zezłocić). Pokusę Janssona podawaj na gorąco. Wiele jest historii dotyczących tego, kim był Jansson i dlaczego miał być kuszony, jednakże nie zmienia to faktu, że ta zapiekanka jest naprawdę smaczna! Danie to podawane jest głównie w Szwecji i Finlandii.
Sałatka buraczana W Finlandii sałatkę buraczaną robi się na dwa sposoby: ze śledziem (rosolli) lub bez (punajuurisalaatti).
 - 2 średnie ziemniaki, ugotowane, obrane i pokrojone w kostkę
- 2 jabłka, obrane i pokrojone w kostkę
- 2 marchewki, ugotowane i pokr. w kostkę
- 2 łyżki suszonej cebuli
- 2 średnie pikle, pokr.w kostkę
- 3-4 płaty śledziowe
- kilka ziarenek białego pieprzu
- 4 średnie buraki, ugotowane, obrane i pokr.w kostkę
- łyżka soku cytrynowego
- 2 łyżki soku buraczanego
- 1/4 łyżeczki soli i tyle samo cukru
- szklanka kwaśnej śmietany
Ziemniaki, jabłka, marchewki, cebulę, pikle, pieprz i śledzie połącz razem. Wymieszaj śmietankę z sokiem z cytryny i z buraków, solą i cukrem. Buraki dodajemy dopiero na samym końcu, w innym przypadku sałatka zrobi się za bardzo różowa. Wszystko razem mieszamy i podajemy w misce.
Surówka z czerwonej kapusty i borówek - świeże lub mrożone borówki
- cukier
- świeża czerwona kapusta
 Zmieszaj odrobinę cukru z borówkami (ilość cukru wg. smaku). Borówki same w sobie są dość cierpkie, jednakże nie dodawaj zbyt dużej ilości cukru, bo to właśnie smak borówek tworzy unikalny smak tej surówki. Przykryj borówki i cukier i pozwól im się „przegryźć” w temperaturze pokojowej przez kilka godzin (do momentu, aż cukier się rozpuści,'), od czasu do czasu mieszając. Jeśli używasz mrożonych owoców, nie musisz ich wcześniej rozmrażać. W międzyczasie drobno poszatkuj kapustę, odrzucając środek oraz pozostałe twardsze części liści. Kapustę wrzuć do miski i dodaj borówki razem z powstałym sokiem. Miskę przykryj i wstaw do lodówki na 3-4 godziny (najlepiej na całą noc). Kwaśnie owoce spowodują, że kapusta stanie się bardziej miękka, ale nadal pozostanie chrupiąca. Surówkę podawaj z daniami mięsnymi.
Rudolf Czerwononosy - Petteri punakuono - 1 pomidor
- 1/4 czerwonej papryki (słodkiej)
- kawałeczek czuszki
- 30 ml stroha (mocny austriacki, aromatyzowany rum)
- 30 ml jägermeistra
- łyżka tabasco, keczupu i soli
- jajko
- 60 ml soku jabłkowego
- 15 ml Lapponii Lakka
Pomidora, paprykę i czuszkę rozcieramy w malakserze, dodajemy pozostałe składniki i mieszamy. Rudolfa podaje się na lodzie w niskich szklankach.
Glögg czerwony Glögg (glögi po fińsku) to napój skandynawski przygotowany z czerwonego/białego wina lub soku owocowego, podgrzewany razem z cukrem i przyprawami – cynamonem, goździkami, skórką pomarańczową i serwowany na gorąco z rodzynkami i migdałami.
 - 375 ml czerwonego wina
- 375 ml dobrego soku z czarnej porzeczki/czerwonych winogron
- laska cynamonu
- 3 - 5 goździków
- 3 - 5 ziarenek ziela angielskiego
- mały kawałek suszonej skórki pomarańczowej/trochę startej świeżej
- 100 ml cukru/do smaku
- rodzynki
- migdały
- wódka
Najpierw trzeba sparzyć migdały i zdjąć z nich skórkę. Do rondelka wlewamy wino lub sok i podgrzewamy, ale NIE gotujemy. Dodajemy trochę cukru i przyprawy i na wolnym ogniu trzymamy przez 5-10min; jeśli napój jest za mało słodki, można dodać więcej cukru. Zdejmujemy glögg z ognia i dodajemy trochę wódki (opcjonalnie). Do kubków wrzucamy kilka migdałów i rodzynek i wlewamy gorący glögg. Podajemy gorący np. z pipparkakut lub joulutortut.
Glögg biały Biały glögg może być zrobiony z soku z białych winogron, białego wina lub jabłkowego/gruszkowego sidera. Jeśli chcecie go zrobić z białego wina, trzeba użyć trochę więcej cukru. Glögg może być serwowany przed lub po posiłku z dodatkiem świątecznych słodkości lub po prostu jako aperitif. - 750 ml białego wina/soku z białych winogron
- 1/2 jabłka
- 2 łyżki cukru brązowego
- laska cynamonu
- 3-5 goździków
- 3 - 5 ziarenek ziela angielskiego
- Calvados lub wódka (opcjonalnie)
Jabłko obierz i pokrój na cienkie plasterki; do rondelka wlewamy wino/sok/sider, podgrzewamy (ale nie gotujemy,'), dodajemy cukru, przyprawy i kawałki jabłka. Zostawiamy na 10min na wolnym ogniu (ale nie gotujemy). Na koniec dodajemy trochę Calvadosu lub wódki (ale to zależy już od was).
Wlewamy gorący glögg do kubków, przybieramy kilkoma kawałkami jabłek, dodajemy trochę rodzynek, migdałów.
Glögg bezalkoholowy - 250 ml soku z czerwonych winogron/porzeczek
- 1/2 łyżeczki kardamonu
- laska cynamonu
- 2-3 goździki
- szczypta mielonego imbiru/mały kawałek świeżego
- kilka małych kawałków skórki pomarańczowej
- 5-6 migdałów
- kilka rodzynek
Wlej sok z winogron do rondelka, dodaj cynamon, goździki, kardamon, ziele, imbir i skórkę, zagotuj i wyłącz ogień. Zostaw przyprawy na kilka minut. Przed podaniem podgrzej ponownie.
Sos ze słodkiego groszku Do szynki, indyka lub innych potraw mięsnych - ok. 250g groszku
- 1 łyżka mąki
- sól
- 2-3 łyżeczki cukru
- masło
- 25-50ml śmietanki
Odcedź groszek i zachowaj płyn (płynu powinno być łącznie ok. 250-300ml, jeśli jest go mniej dodaj wody lub rosołku). Zmiksuj mąkę z płynem i wszystko przelej do garnka przez sitko. Zagotuj miksturę i gotuj na małym ogniu przez 4-5 min, cały czas mieszając. Po tym czasie ponownie przecedź płyn przez sito. Do sosu dodaj groszek i podgrzej delikatnie mieszając. Dopraw solą i cukrem – sos powinien być odrobinę słodki. Dodaj odrobinę śmietany i ponownie zagotuj. Na koniec dodaj odrobinę masła, wszystko zamieszaj i podawaj do szynki, indyka itp.
Sałatka grzybowa 
- Mieszanka solonych grzybów lub świeże pieczarki
- drobno posiekana cebulka
- śmietana, creme fraiche
- pieprz
Namocz grzyby na noc w zimnej wodzie, żeby pozbyć się nadmiaru soli. Osusz je dokładnie i potnij w małe kawałki. W przypadku świeżych pieczarek oczyść je, pokrój w małe kawałki i podgotuj. Zmieszaj grzyby, cebulkę i śmietanę, dopraw pieprzem (i solą, jeśli grzyby są świeże). Do momentu podania trzymaj w lodówce.
Zapiekanka z wątróbki - 600 g zmielonej wątróbki wołowej
- 100 ml ryżu krótkoziarnistego
- 1 łyżeczka soli
- 250ml mleka
- 1 jajko
- 2 żółtka
- 1 cebula
- 100-200ml rodzynek
- 50ml ciemnej melasy
- masło
Posiekaj drobno cebulę; ryż ugotuj w wodzie, odcedź, dodaj mleko i resztę składników (mikstura musi być odrobinę płynna). Ewentualnie można dodać rodzynek, choć niektórzy nie przepadają za tym połączeniem. Następnie natłuszcz 1 1/2l naczynie i przełóż masę. Na powierzchnię nałóż kilka kawałków masła i piecz do momentu, aż wątróbka będzie gotowa, co powinno zająć od 45 do 1h w 160 °C.
Świąteczny chleb (3 bochenki) 
- 1 l maślanki
- 50 g drożdży
- 2 dl ciemnego syropu
- 2 łyżki startej skórki pomarańczowej
- 1/2 łyżki kminku
- 8 dl mąki żytniej
- ok. 1 l mąki pszennej
Podgrzej odrobinę maślankę, dodaj drożdże, syrop i przyprawy, rozprowadź na gładką masę. Dodaj mąkę i starannie ugniataj. Przykryj ściereczką i pozwól ciastu wyrosnąć, aż podwoi swoją objętość. Podziel ciasto na 3 kawałki i każdemu nadaj kształt okrągłego bochenka. Odstaw do wyrośnięcia w ciepłe miejsce; zanim wstawisz do piekarnika nagrzanego do 200 °C nakłuj chleb widelcem; chleb można ew. posmarować syropem. Piec do momentu, aż patyczek wsadzony do chleba będzie suchy.
Joulutortut 
- 250 g masła
- 1 1/2 szklanki tłustej śmietanki
- 250 g mąki
- marmolada ze śliwek lub moreli
- 1-2 żółtka
- 1 1/2 łyżeczki proszku do pieczenia
- szczypta soli
Zmieszaj mąkę, sól i proszek do pieczenia, dodaj ubitą śmietankę i po wymieszaniu dodaj masło. Z ciasta uformuj kulę i zostaw w lodówce na min.1h (najlepiej na 3 dni). Ciasto podziel na 2-4 kawałki (będzie się łatwiej wałkowało). Na stolnicy oprószonej mąką połóż ciasto, podsyp ponownie mąką i rozwałkuj ciasto na grubość 5mm. Ciasto potnij na kwadraty 8x8 cm. Teraz nożem natnij rogi każdego z kwadratów od brzegu do środka. Na środek nałóż małą łyżeczkę marmolady, brzegi posmaruj mieszanką jajka i mleka i uformuj ciastka na kształt gwiazd (trzeba co drugi róg zebrać i ścisnąć). Ciasteczka nie powinny się ogrzać, więc jeśli ich przygotowanie zajmie więcej czasu, gotowe ciastka trzeba wsadzić na chwilę do lodówki.
Posmaruj ciastka roztrzepanym żółtkiem i piecz w 225 °C przez ok.10-15 min (dopóki nie zrobią się złoto-brązowe). Upieczone ciastka wyjmij z piekarnika, ostudź odrobinę i posyp cukrem pudrem. Podawaj z herbatą, kawą lub glögg.
Piparkakut (pierniczki)
- 3 dl cukru
- 2 dl ciemnego syropu (można użyć karmelu)
- po 1 łyżce cynamonu, imbiru i goździków
- 2 łyżeczki proszku do pieczenia
- 2 dl śmietanki
- 100 g masła
- 2 łyżeczki soli
- 700 g mąki
Zmieszaj mąkę i proszek, dodaj sól, przyprawy, cukier i syrop a następnie śmietankę i masło. Uformuj kulę, wsadź do miski, przykryj i wstaw do lodówki na noc.
Ciasto podziel na 3 lub 4 części, każdą z nich rozwałkuj na bardzo cienkie placki (jeśli ciasto będzie się kleić, trzeba podsypywać mąką). Wytnij pierniczki foremkami, piecz 200°C przez 7-10 min lub do momentu, aż zrobią się złoto-brązowe. Ostudź i wg. uznania udekoruj. Potem przełóż ciasteczka do pojemnika.
Luumukiisseli (kisiel śliwkowy) 
- 1/2 kg śliwek
- 1 l wody
- 4 łyżki cukru
- 1 laska cynamonu
- łyżka mąki ziemniaczanej
- sok z 1/2 cytryny
Ponieważ wynikły małe problemy z przeliczaniem jednostek miary, proponuję co następuje: jeśli okaże się, że kisiel jest za słodki lub za rzadki, dodajcie odpowiednio więcej cukru (do smaku) tudzież odrobinę mąki (na oko). Do garnka nalej wody, dodaj cukru i włóż śliwki – niech nasiąkną. Następnie gotuj na małym ogniu pod przykryciem z dodatkiem laski cynamonu, dopóki nie zrobią się miękkie. Usuń śliwki i przełóż je do szklanej miski. Do płynu po gotowaniu dodaj sok z cytryny i cukier. Mąkę ziemniaczaną rozmieszaj w niewielkiej ilości zimnej wody i dodaj do garnka, wymieszaj dobrze i doprowadź do wrzenia. Przelej do miski ze śliwkami i posyp cukrem. Serwuj na zimno z riisipuuro lub bitą śmietanką.
Świąteczne ciasto owocowe Ciasto to może być zrobione na 1 do 4 tygodni przed świętami i przechowywane w szczelnym pojemniku. - ok. 130 g posiekanej kandyzowanej skórki pomarańczowej
- ok. 65 g posiekanej kandyzowanej Skórki cytrynowej
- 150 ml kand. wiśni
- 150 ml ciemnych rodzynek
- 150 ml złotych rodzynek
- 150 ml posiekanych suszonych fig
- 150 ml pokrojonych suszonych daktyli
- 175 ml posiekanych orzechów laskowych
- 100 ml koniaku
- 375 ml mąki
- 1 łyżeczka proszku do pieczenia
- 1/2 łyżeczka soli
- 1/2 łyżki cynamonu
- 1/2 łyżeczki mielonej gałki muszk.
- 1/2 łyżeczki startych goździków
- 2 jajka
- 200ml brązowego cukru
- 100ml soku z pomarańczy
- 100ml stopionego masła
- 50dl ciemnej melasy
W misce zmieszaj suszone owoce, kandyzowane skórki i wiśnie. Dodaj koniaku/brandy, przykryj i zostaw na 2h (najlepiej na noc,'), co pewien czas mieszając masę.
Następnie zmieszaj mąkę, proszek do pieczenia i przyprawy; w oddzielnej misce ubij jajka aż zrobią się puszyste i blade, dodaj cukier, sok pomarańczowy, melasę i stopione, schłodzone masło. Mieszaj do momentu, aż cukier będzie bliski roztopieniu się.
Odcedź owoce i dodaj do mąki, a następnie do miski wrzuć orzechy – wszystko razem dokładnie wymieszaj. Potem dodaj miksturę z jajek i delikatnie wymieszaj. Przełóż masę do formy keksowej wysmarowanej masłem lub wyłożonej papierem i piecz w 150 °C przez godzinę. Po godzinie przykryj ciasto folią aluminiową i piecz przez ok. godzinę. Potem wyjmij z piekarnika, zostaw ciasto w formie na 1/2h; po upływie tego czasu wyjmij ciasto z formy, dokładnie ją umyj i wytrzyj i ciasto przełóż z powrotem do formy. Co tydzień, przez cały czas, kiedy ciasto będzie leżakować, polewaj ciasto łyżką koniaku lub brandy.
Przepisy pochodzą ze stron:
Virtual Finland (nr. 1, 2, 3, 4, 5, 7, 14, 15, 16, 17)
Marianna's Nordic Territory (nr. 6, 8, 9, 10, 11, 12, 13)
Kutri's Kitchen (nr. 18) Zdjęcia pochodzą ze stron:
Virtual Finland (nr.6, 8, 9)
Marianna's Nordic Territory (nr.4, 5, 7)
Kutri's Kitchen Kotiliesi, app. 1970 (nr.3)
Danish cookbook (nr. 2)
hihhuli.adsl.netsonic.fi (nr. 12)
www2.rz.hu-berlin.de (nr. 13)
|
Kompendium 
Forum
Linki
Pogoda w Finlandii
Typowanie skoków
Słownik polsko-fiński
