kFINtesencja tego, co fińskie - strona o Finlandii i języku fińskim

Amorphis zaskakuje podwójnie: Jest fiński :) i co więcej swoją inspirację czerpie z fińskiego folkloru (m.in. Kalevala i Kanteletar). Nazwa zespołu (czyli coś bez określonego kształtu i formy) doskonale oddaje proces przemiany jaką on przechodził. Ciągła i powolna ewolucja od agresywnego death metalu w swoich początkach do rocka progresywnego powodowała, że każdy nowy album zaskakiwał czymś nowym i udowadniał swoją unikalność.

Historia zespołu:

Wszystko zaczęło się w 1990 roku w Helsinkach. Gitarzysta Esa Holopainen i bębniarz Jan Rechberger postanowili założyć zespół. W swoje szeregi zwerbowali Tomiego Koivusaari, a wkrótce dołączył basista Olli-Pekka Laine. W tym składzie nagrali swoje pierwsze i ostatnie zarazem ciężkie demo: "Disment of Soul".
W grudniu 91 roku zespół nagrał tzw. split-album razem z 'Incantation'. Nie było jednak temu albumowi zobaczyć światła dziennego. Jedynie dwa kawałki z tej produkcji pojawiły się na limitowanej siedmioutworowej EPce.

Nagrane demo i 7" stanowiły już dosyć mocną podstawę i Amorphis zdecydował się nagrać swój debiutancki album. W maju 1992 roku Finowie pojechali do Sztokholmu i tam pod okiem Tomasa Skogsberga nagrali jedenaście utworów pod nazwą "Karelian Ishtmus". Tytuł nawiązuje do legendarnego pola bitwy - w 18 wieku toczone były krwawe walki o Karelię, która w rezultacie została oddana na rzecz Rosji... Sam album to klimatyczny death metal, wzbogacony wstawkami klawiszy (do zespołu dołącza wtedy Kasper Martenson) aby nadać tragizmu i dramatyzmu opisywanym scenom... Album okazał się być wielkim sukcesem i zespół idąc za ciosem wydał w 93 roku wcześniej niewydany split pod tytułem 'Privilege Of Evil'. We wrześniu 93 roku zespół powraca do Sztokholmu w celu nagrania swojego drugiego albumu długogrającego. Nosi on nazwę "Tales from the Thousand Lakes" i jest hołdem złożonym Finlandii oraz Kalevali.

Karelian Ishtmus

Związki pomiędzy Kalevalą, a "Tales From The Thousand Lakes".

"Opowieści znad Tysiąca Jezior" to połączenie heavy, doom i death metalu razem z rockiem progresywnym lat 70-tych. Dało to piorunującą mieszankę, która powaliła na kolana całe metalowe podziemie.
Dodam tylko, iż w wersji DigiPack "Tales From The Thousand Lakes" zawiera cover The Doors "Light My Fire" zaśpiewany growlem. Aranżacja tego przeboju zaskoczy każdego. :)

1994 rok to koncerty po całej Europie oraz nawet w USA. W zespole pojawia się nowy klawiszowiec - Kim Rantala. W 95 roku zostaje wydany album EP pod tytułem "Black Winter Day", w którym oprócz tytułowego utworu pojawiają się trzy niewydane wcześniej kompozycje z sesji nagraniowych do "Tales from the Thousand Lakes".

Tales From The Thousand Lakes

Black Winter Day

Elegy

Kolejnym albumem wydanym w 1996r. jest "Elegy". Znajdziemy tam 11 utworów zainspirowanych Kanteletarem, który jest zbiorem ok. siedmiuset poematów i baśni wywodzących z fińskiej kultury. Pieśni te były przekazywane z ust do ust przez wieki i mówią one o codziennym życiu oraz wierzeniach. "Elegy" jest w swoim rodzaju rockowo/metalową skarbnicą wiedzy i pradawnej mądrości opartą na legendach i folklorze.

Związki pomiędzy Kanteletarem, a "Elegy".

Przy nagrywaniu "Elegy" do zespołu dołącza Pasi Koskinen śpiewający "czystym" głosem. Zmienia się również perkusista - Pekka Kasari jest nowym bębniarzem grupy.

Sam album jest kontynuacją "Opowieści znad Tysiąca Jezior". Słychać tam więcej ludowych motywów i melodii niż death metalowych riffów, ale to nadaje unikalny klimat całej kompozycji. Kontrast pomiędzy czystym głosem Pasiego i growlem Tomiego oraz klimatyczne klawisze i gitary tworzą specyficzną atmosferę...

Rok później (1997) pojawia się "My Kantele". Jest on mini-albumem, który jest uzupełnieniem "Elegy" i zawiera skromne 5 kawałków. Znajdziemy tam między innymi utwór "My Kantele" w wersji akustycznej, oraz dwa covery: Hawkwind - "Levitation" i Kingston Wall - "And I Hear You Call". Cały rok 97 zespół koncertował, a następnie postanowił zrobić sobie przerwę aż do końca roku 98. Pod koniec roku zespół zdecydował się nagrać następną płytę tym razem z nowym producentem Simonem Effemy (Nuclear Blast Records). W zespole pojawił się również nowy klawiszowiec - Santeri Kallio.

Tuonela

Am Universum

Płyta nosi nazwę "Tuonela" (co oznacza Krainę Zmarłych) i ma 10 utworów. W przeciwieństwie do poprzednich zrezygnowano z growlingu, (pojawia się tylko w utworze "Greed",'), a pełnoetatowym wokalistą stał się Pasi.
Nagranie to jest tak samo ciężkie jak poprzednie, a jednocześnie stanowi jak mówi zespół hybrydę pomiędzy "Elegy" a bardziej melodyjnym rock'n'rollem.

Dwa lata później (mamy już rok 2001) na świat przychodzi "Am Universum". Widać już, że nie mamy do czynienia z tą samą muzyką co przy "Tales from The Thousand Lakes". Dużo tutaj rocka, heavy metalu, tradycyjnych fińskich melodii, a do tego dorzucona szczypta esencji lat siedemdziesiątych. Oczywiście dużo nawyków pozostało - w końcu część zespołu pozostała niezmieniona od samego jego początków istnienia i w brzmieniach gitary można wyczuć, że to ci sami ludzie nagrali np. "Karelian Ishtmus".


Muszę powiedzieć, że każdy album Amorphis jest czymś niesamowitym, co zresztą widać w pisanych recenzjach. Każda kolejna wychodząca płyta była traktowana jako coraz bardziej dojrzała, inna i przez to zaskakująca. Mi osobiście najbardziej do gustu przypadły "Tales..." oraz "Elegy". Są swego rodzaju stadium przejściowym pomiędzy mocnym graniem, a najnowszymi produkcjami. Ciężkie gitary połączone z melodią klawiszy, inspiracja folkiem, oraz dwa wspaniale kontrastujące ze sobą głosy Tomiego i Pasiego... Dla każdego wielbiciela ciężkiego brzmienia jest to obowiązkowa pozycja!

Strona Oficjalna Zespołu - www.amorphis.net

Tales From The Thousand Lakes" i Kalevala

Tłumaczenie tekstu autorstwa FJ Seinstra.

"Opowieści znad Tysiąca Jezior" są całkowicie oparte na Kalevali. To zbiór dawnych pieśni zebranych przez Eliasa Lönnröta (1802-1884). Większość pieśni pochodzi z Karelii - krainy będącej częścią Rosji i Finlandii.

Album "Tales From The Thousand Lakes" zawiera dwa główne wątki. Pierwszy jest o Vainamoinenie - legendarnym wieszczu i czarowniku.

In The Beginning:
Joukahainen, młody mężczyzna z Laponii opuszcza dom rodziców aby znaleźć i wyzwać na pojedynek Vainamoinena, który jest uznawany za lepszego wieszcza niż on sam. Kiedy Joukahainen spotyka swojego przeciwnika, obaj zaczynają pojedynek:

"I have a good mind, take into my head,
To start off singing, begin reciting..."

Drowned Maid:
Vainamoinen jest w istocie lepszym śpiewakiem w pojedynku, a Joukahainen niemal ginie. Może uniknąć śmierci tylko oddając swoją siostrę Aino zwycięzcy. Jednak Aino nie jest szczęśliwa na myśl pozostania na zawsze ze starym człowiekiem i ucieka z domu aby zostać nimfą...
Ponieważ nie umie ona pływać, młoda dziewczyna tonie w odmętach, a jej głos ciągle jest słyszany pod wodą:

"I went to wash at the shore,
I went to bathe in the sea,
And there I, a hen, was lost..."

Forgotten Sunrise:
Kiedy Vainamoinen dowiaduje się o śmierci Aino, popada w depresję, bo chciał żyć razem z nią:

"Once I had a mind and thoughts was given, but nowadays,
In this evil age, all my sense is somewhere else..."

The Castaway:
Joukahainen ciągle zły z powodu swej porażki, postanawia zabić Vainamoinena i prawie się mu to udaje: stary człowiek spada z konia, wpada do morza i prawie tonie. Ale gdy Vainamoinen walczy o życie:

"A bird flew out of Lapland, an eagle from the North East",

(tak wielki że)

"One wing ruffled the water and the other swept the sky..."

Orzeł ratuje Vainamoinena z wody i przenosi go na plażę niedaleko wsi nazwanej Sariola...


Drugi wątek to opowieść o ślubie Ilmarinena - mistrza kowali i córki ziem północy, której imię nigdy nie jest wspomniane.

Black Winter Day:
Córa Pohjoli nie jest pewna, czy będzie szczęśliwa razem z Ilmarinenem. Na chwilę przed ślubem popada w depresję i zastanawia się:

"... how the lucky feel, how the blessed men think,
Like a daybreak in spring, the sun on spring morning...".

Lecz w tym momencie:

"Like the flat brink of a cloud,
Like a dark night in autumn, a black winter day..."

First Doom:
Mimo wszystko uroczystość jest kontynuowana i wszyscy ludzie z Kalevy i Pohjoli zostają zaproszeni. Wszyscy za wyjątkiem Lemminkainena. Nie zostaje on zaproszony, gdyż jest skory do bójki.
Kiedy Lemminkainen dowiaduje się, że odbywa się wesele, decyduje się aby się tam udać i się zemścić. Matka stara się zatrzymać rozzłoszczonego syna i mówi mu o trzech (klątwach/dooms,'), na które natrafi na swojej drodze. Lemminkainen jednak nie boi się i jest zdeterminowany aby:

"... wash my hands of the evil master's blood..."

Magic Mayhem:
Kiedy Lemminkainen dociera na wesele, pragnie napić się piwa. Ponieważ jest niechcianym gościem, dostaje najgorsze piwo od najmniej istotnego sługi.


"Hey there, tiny wench, my perpetual serf,
Put stew in a pot, bring water for the guest"

Lemminkainen nie jest zadowolony z tego powodu i wyzywa ojca panny młodej i władcy Północy na pojedynek:

"Before we part, before your neck is broken,
You strike first, son of the north"

Into Hiding:
Ojciec panny młodej ginie od miecza Lemminkainena (pozbawiony głowy) co powoduje, że Lemminkainen musi brać nogi za pas. Zmienia się w orła i odlatuje:

"The sun burnt his cheeks, the moon lit his brows"

To Fathers Cabin:
Wysoko w chmurach, Lemminkainen modli się do Ukko, najpotężniejszego z bogów, o bezpieczny powrót do domu.

"O old man, good god, careful man of heaven,
Keeper of the storm clouds, make misty weather,
And create a tiny cloud, in whose shelter I may go"

"Elegy" i Kanteletar

Tłumaczenie tekstu autorstwa Mathieu Ouellet i Juho Paranko.

Słowa utworów z "Elegy" i "My Kantele" oparte są na "Kanteletarze" - zbiorze poematów, z których większość była stworzona jeszcze w czasach pogaństwa, co oznacza, że pochodzą z 13 wieku lub są jeszcze starsze. Były przekazywane z ust do ust przez bardów i minstreli przez setki lat.
Zostały zebrane przez Eliasa Lönnrota, podczas jego podróży po Finlandii i Karelii. W przeciwieństwie do Kalevali wiersze z Kanteletaru nie posiadają wspólnego wątku i tak samo jest w piosenkach na "Elegy".

Poniżej zestawione zostały utwory: "The Brother Slayer" pochodzi z MCD "My Kantele", pozostałe piosenki natomiast są z "Elegy", wszystko z odpowiednikami wierszy z Kanteletaru.

Każda ze wszystkich powyższych piosenek oparta jest tylko na jednym wierszu.
Poniższy wiersz złożony jest z trzech różnych wierszy, a tytuł pochodzi jeszcze z innego poematu.